WITAMINA A WŁAŚCWOŚCI ZDROWOTNE ŹRÓDŁA WYSTĘPOWANIA

Witamina A jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach, jest antyoksydantem, który działa ochronnie na organizm co sprawia, że jest czynnikiem zapobiegającym miażdżycy i powstawaniu chorób nowotworowych. Witamina A jest niezbędna w procesie tworzenia nowych komórek, co ma szczególne znaczenie w procesie odporności organizmu. Ponadto jej dużą rolę przypisuje się w dbałości o zachowanie dobrego widzenia, stanu nabłonka skóry i błon śluzowych.

Wyróżnia się następujące źródła witaminy A

  • Retinol
  • Karotenoidy (barwniki)

Źródłem witaminy A są pokarmy pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. W produktach zwierzęcych witamina A występuje w postaci retinolu i jego pochodnych, w produktach roślinnych występuje w postaci karotenoidów (prowitaminy A). Do grupy karotenoidów (barwników) najważniejszym w żywieniu człowieka jest beta karoten. Karotenoidy są słabiej wykorzystywane przez organizm  bo w 1/6 w stosunku to retinolu. Oba składniki zarówno witamina A, jak i beta karoten są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, oba te związki w pożywieniu w produktach występują łącznie, dlatego należy pamiętać,  że oba są równie ważne w diecie, więc jeśli suplementujemy witaminę A należy również zadbać o uzupełnienie beta karotenu.

Witamina A w organizmie pełni funkcje pierwszej linii obrony przeciwko zakażeniom bakteryjnym, wirusowym i pasożytniczym. Syntezuje przeciwciała, aktywuje makrofagi, komórki NK i limfocyty. Uwaga! kobiety w ciąży nie zaleca się przekraczania dziennej dawki witaminy A ustalonej w kompleksie witaminowym przeznaczonym dla kobiet w ciąży. Witaminę A znajdziemy w tłuszczach zwierzęcych, maśle, tłustych serach, żółtku jaja, których spożywanie nawet w okresie ciąży nie jest szkodliwe a wręcz wskazane za wyjątkiem wątróbki, pasztetów, których to pokarmów nie należy spożywać w nadmiarze.

Beta karoten – to jeden z 600 występujących karotenoidów w przyrodzie, z których 50 wykazuje aktywność prowitaminy A. Jest naturalnym antyoksydantem rozpuszczalnym w tłuszczach, aktywuje prowitaminę A, jest aktywatorem odpowiedzi immunologicznej, pobudza aktywność komórek NK i proliferacji komórek B i T. Bogatym źródłem beta karotenu są owoce i warzywa o barwie żółtej, czerwonej i pomarańczowej, których w diecie nie powinno zabraknąć (np. soki marchwiowe, pomarańczowe, czerwona, pomarańczowa i żółta papryka i inne owoce i warzywa o zbliżonej barwie).

WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNE WITAMINY A

  • Cykl przemian barwników siatkówki, przekształcanie energii świetlnej na impulsy nerwowe w mózgu w procesie widzenia
  • Proliferacja (zdolność namnażania) i różnicowanie komórek nabłonka i tkanek (błon śluzowych ust, jelit, macicy), nabłonka dróg oddechowych (dojrzewanie płuc), skóry, tkanki kostnej, nabłonka plemnikotwórczego.
  • Metabolizm hormonów tarczycy, synteza hormonów steroidowych (np. testosteronu), synteza androgenów i estrogenów
  • Wzrost i rozwój embrionu i łożyska
  • Prawidłowy rozwój układu limfatycznego, synteza przeciwciał, aktywacja makrofagów, komórek NK i limfocytów
  • Prawidłowy rozwój oczu, uszu,
  • Prawidłowy rozwój skóry i włosów
  • Prawidłowy rozwój kości i zębów
  • Prawidłowy rozwój komórek rozrodczych
  • Prawidłowy rozwój błon śluzowych (np. płuc)
  • Ochrona skóry i błon śluzowych (pierwsza linia obrony przeciwko zakażeniom bakteryjnym, wirusowym i pasożytniczym)
  • Właściwości antynowotworowe, ochrona funkcji antyoksydacyjnych, hamowanie promotorów guza nowotworowego, zapobieganie transformacji nowotworowej
  • Transport żelaza (mobilizacja, wbudowywanie)

ZWIĘKSZONE ZAPOTRZEBOWANIE NA WITAMINĘ A

  • Ciąża, noworodki, karmienie piersią
  • Dzieci z nawracającymi infekcjami
  • Przewlekłe zakażenia
  • Nadczynność tarczy
  • Gorączka
  • Zabiegi operacje
  • Choroby wątroby (marskość, wirusowe zapalenie, stłuszczenie)
  • Stres
  • Toksyny
  • Odra
  • Ospa wietrzna
  • Nawracające infekcje
  • Choroby wyniszczające
  • Nadużywanie alkoholu
  • Palenie papierosów
  • Dieta wegetariańska
  • Niedożywienie
  • Niedobór białka
  • Przewlekła biegunka
  • Choroby jelit (choroba Crohna, celiakia, pasożyty jelit)
  • Niedobór cynku (cynk jest niezbędny do prawidłowego metabolizmu witaminy A)

CZYNNIKI PROWADZĄCE DO NIEDOBORÓW WITAMINY A

  • Palenie tytoniu
  • Nadużywanie alkoholu
  • Przyjmowanie antybiotyków
  • Przyjmowanie leków zobojętniających kwas solny
  • Środki przeczyszczające
  • Niedobór cynku

OBJAWY NIEDOBORU WITAMINY A

  • Zmęczenie
  • Podatność na infekcje
  • Zakażenia dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc (zmniejszenie usuwania śluzu przez system transportu śluzowo-rzęskowy)
  • Zmęczenie
  • Utrata apetytu
  • Utrata węchu
  • Suchość gałki ocznej, zespół suchego oka
  • Upośledzenie widzenia, utrata wzroku
  • Upośledzona adaptacja oka do zmian natężenia światła (jasno, ciemno)
  • Kurza ślepota
  • Zmętnienie rogówki
  • Barwnikowe zwyrodnienie siatkówki
  • Anemia oporna na leczenie żelazem
  • Obniżona płodność u mężczyzn
  • Upośledzenie syntezy testosteronu
  • Sucha pomarszczona skóra z tendencją do łuszczenia się
  • Trądzik, ciężka postać trądziku
  • Włosy suche, łamliwe
  • Wczesne siwienie
  • Paznokcie kruche i łamliwe
  • Obniżona odporność
  • Upośledzenie słyszenia, wzrost podatności na uszkodzenie słuchu
  • Wzrost ryzyka występowania nowotworów (prostaty, sutka, krtani, przełyku, ust, żołądka, jelit, płuc, sromu, szyjki macicy, czerniaka, gruczolaka)
  • Zapalenie dziąseł, zapalenie jamy ustnej
  • Zanik nabłonka jelit (biegunki, zaburzenie wchłaniania jelitowego)
  • Wady rozwojowe u płodu (narząd słuchu, układ pokarmowy, drogi moczowo-płciowe, wodogłowie)
  • Nadczynność tarczycy
  • Schorzenia błon śluzowych np. afty, wysychający nieżyt nosa
  • Zakażenie wirusem HIV (przerwanie bariery nabłonka pochwowego, zwiększenie ryzyka przenoszenia zakażenia)

WPŁYW WITAMINY A NA PŁODNOŚĆ

  • Witamina A jest niezbędna do syntezy testosteronu, androgenów i estrogenów
  • Wpływa na tworzenie prawidłowej budowy nabłonka plemnikotwórczego
  • Wpływa na tworzenie prawidłowej budowy błony śluzowej macicy (endometrium)
  • Jest niezbędna do prawidłowej oogenezy (procesu tworzenia komórek jajowych w jajnikach)
  • Jest niezbędna do prawidłowej spermatogenezy (procesu powstawania i dojrzewania plemników w jądrach)

UWAGI

  • Według normy NOAEL uważa się, że bezpieczne dzienne spożycie witaminy A u zdrowych dorosłych osób wynosi 3 000 ug retinolu = 10 000 IU na dobę a suplementacja większymi dawkami powinna być ustalana przez lekarza.

WITAMINA A W OKRESIE CIĄŻY

Witamina A jest niezbędna do prawidłowego rozmnażania i rozwoju płodu, zarówno jej niedobór, jak i nadmiar w diecie wykazuje działanie teratogenne (negatywnie wpływające na rozwój płodu w łonie matki) dlatego należy zwrócić uwagę na dostarczenie w okresie cięży odpowiedniej dawki witaminy A (1 000 – 2 500 IU / dobę, zwłaszcza w 2 i 3 trymestrze ciąży. Należy też unikać częstego spożywania wątróbki, która zawiera niezwykle wysoką dawkę witaminy A.

WCHŁANIANIE WITAMINY A POPRAWIA

  • Kompleks witamin z grupy B
  • Witaminy C, D, E
  • Wapń
  • Cynk

ŹRÓDŁA WYSTĘPOWANIA WITAMINY A W 100 g PRODUKTU

  • Wątroba cielęca 21 927 ug oraz 160 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Wątroba wołowa 14 400 ug oraz 950 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Wątroba wieprzowa 13 000 ug oraz 11 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Wątróbka kurczaka 9 304 ug oraz 21 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Pasztet pieczony 2 225 ug/100 g oraz 115 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Kiszka pasztetowa 1 834 ug oraz 43 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Marchew 1 656 ug oraz 9 938 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Pasztet z kurczaka pieczony 1 362 ug oraz 14 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Surówka marchew z jabłkiem 1 249 ug oraz 7 497 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Marchew gotowana, zasmażana 1 217 ug oraz 7 079 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Pietruszka liście 902 ug oraz 5 410 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Węgorz wędzony 940 ug oraz 0 ug beta karotenu/100 g produktu
  • Margaryna miękka 70% tłuszczu 900 ug oraz 0 ug beta karotenu/100 g produktu
  • Jarmuż 892 ug oraz 5 350 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Żółtko jaja kurzego 886 ug oraz 29 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Masło extra 814 ug oraz 380 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Margaryna miękka lub twarda 80% tłuszczu 750 ug oraz 0 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Szpinak gotowany, zasmażany 729 ug oraz 4 097 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Szpinak 707 ug oraz 4 243 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Pasztet podlaski z kurczaka 671 ug oraz 6 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Boćwina 670 ug oraz 4 020 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Szczaw 641 ug oraz 3 848 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Margaryna miękka 45% tłuszczu 600 ug oraz 0 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Sok marchwiowy 580 ug oraz 3 478 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Koncentrat pomidorowy 30% 575 ug oraz 3 449 ug beta karotenu/100 g produktu
  • Szczypiorek 547 ug oraz 3 400 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Papryka czerwona 528 ug oraz 3 165 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser rokpol pełnotłusty 521 ug oraz 391 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Dynia 496 ug oraz 2 974 ug oraz beta karotenu /100 g produktu
  • Morele suszone 1 307 ug oraz 7 842 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Se cheddar pełnotłusty 382 ug oraz 286 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Tuńczyk w wodzie 370 ug oraz 0 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Serek typu „Fromage” 362 oraz 174 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Koper ogrodowy 350 ug oraz 2 100 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser tylżycki pełnotłusty 350 ug oraz 262 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser ementaler pełnotłusty 297 ug oraz 223 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser salami pełnotłusty 289 ug oraz 215 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser brie pełnotłusty 285 ug oraz 122 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser gouda tłusty 276 ug oraz 207 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Jaja kurze całe 272 oraz 13 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser edamski tłusty 269 ug oraz 201 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Cykoria 264 ug oraz 1 586 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Morele 254 ug oraz 1 523 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser parmezan 253 ug oraz 107 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Śmietana kremowa 30% tłuszczu 249 ug oraz 18 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser camembert pełnotłusty 232 ug oraz 99 ug /100 g produktu
  • Filety z makreli z warzywami 212 ug oraz 910 beta karotenu /100 g produktu
  • Mleko pełne w proszku 199 ug oraz 149 ug beta karotenu/100 g produktu
  • Sałata 192 ug oraz 1 153 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Melon 183 ug oraz 1 100 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Sos keczup 175 ug oraz 1 049 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Serek topiony edamski 174 oraz 75 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Śliwki z pestką suszone 154 ug oraz 925 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Brokuły 153 ug oraz 920 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Tuńczyk w oleju 152 ug oraz 0 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Śmietana 18% tłuszczu 150 ug oraz 112 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Sałatka pikantna z makreli 144 ug oraz 576 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Por 140 ug oraz 885 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Kapusta pekińska 140 ug oraz 840 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Ser typu „Feta” 135 ug oraz 60 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Papryka czerwona konserwowa 133 ug oraz 800 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Sałatka z dorsza 119 ug oraz 696 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Dżem morelowy niskosłodzony 111 ug oraz 668 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Śledzie marynowane rolmopsy 110 ug oraz 599 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Pomidor 107 ug oraz 640 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Szparagi 101 ug oraz 608 beta karotenu /100 g produktu
  • Śmietanka 12% tłuszczu 100 ug oraz 75 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Makrela świeża 100 ug oraz 0 ug beta karotenu /100 g produktu
  • Brzoskwinia 99 ug oraz 595 beta karotenu /100 g produktu
  • Paprykarz szczeciński 61 ug oraz 347 ug beta karotenu /100 g produktu

Źródło: „Wartości odżywcze wybranych produktów spożywczych i typowych potraw” Hanna Kunachowicz, Irena Nadolna, Krystyna Iwanow, Beata Przygoda, „Mikroskładniki Odżywcze” Uwe Ggröber Tuning Metaboliczny – Profilaktyka- Leczenie Słowa wstępne Bruce N. Ames, Abram Hoffer oraz Gerhard Uhlenbruck Redakcja wydania I polskiego Agnieszka Piwowar.

Udostępnij!

  1. Monika
    Czerwiec 8, 2018

    Witam
    czy jest różnica między witaminą w kapsułkach a w tabletkach, jeżeli mają tą samą dawkę?
    Zakupiłam w intrenecie:
    FOREST WITAMINA A 10.000iu RETINOL NATURALNA

    Odpowiedz
    1. blessyou
      Czerwiec 8, 2018

      Witaminy A,D,E i K to witaminy rozpuszczalne w tłuszczach dlatego te w kapsułkach z dodatkiem oleju lepiej się wchłaniają, natomiast jeśli chodzi o te w tabletkach twardych zaleca się ich przyjmowanie w trakcie posiłku z dodatkiem tłuszczu np. sałatka z oliwą lub chleb z masłem.

      Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przewiń do góry
Translate »