PRÓCHNICA PRZYCZYNY OBJAWY ZAPOBIEGANIE

Próchnica jest jedną z najczęściej występujących u Polaków dolegliwości, bowiem ma ją aż 95 procent dorosłych ludzi. Natomiast zaawansowaną próchnicę dentyści stwierdzają już u ponad połowy kilkuletnich dzieci, a co drugi nastolatek przez nią wkracza w dorosłość, nie mając wszystkich stałych zębów. Osoby, które mają próchnicę często bagatelizują problem i unikają gabinetów stomatologicznych, a to duży błąd, gdyż nieleczona próchnica nie tylko wywołuje zapalenie czy martwicę miazgi zęba, ale także powoduje groźne powikłania, m.in. choroby serca, nerek i oczu. Warto więc zawczasu zadbać o nasze zęby, tak aby ograniczyć możliwość rozwoju próchnicy, a nawet zapobiec tak, aby nie pojawiła się przez całe nasze życie.

CZYM JEST PRÓCHNICA ZĘBÓW

Próchnica zębów to choroba zakaźna o charakterze przewlekłym, powoduje ona demineralizacje i uszkodzenie tkanek zęba – na początku – szkliwa i zębiny, a następnie miazgi. Próchnica tworzy się wskutek procesu zmiękczania szkliwa zęba, przez kwasy i toksyny. Kwasy tworzą się w jamie ustnej wskutek bakterii, które atakują płytkę nazębną. Chore na próchnicę zęby mleczne z dużą łatwością zarażają zęby stałe, dlatego też dolegliwości ten nie należy bagatelizować już od najmłodszych lat. Oczywiście próchnicą można się zarazić np. poprzez kontakt ze śliną osoby z próchnicą. Dziecko rodzi się wolne od bakterii próchnicotwórczych, a zarażane jest przez rodziców czy dziadków poprzez pocałunki albo oblizywanie smoczka czy łyżeczki.

PRZYCZYNY POWSTAWANIA PRÓCHNICY

  • brak właściwej higieny jamy ustnej ( nieregularne mycie zębów, zbyt krótkie, nieumiejętne i niedokładne szczotkowanie)
  • jedzenie dużej ilości cukrów, szczególnie cukrów prostych
  • unikanie jedzenia twardych pokarmów, oczyszczających zęby, ilość i skład śliny
  • niedobór wapnia, fosforu czy magnezu, witaminy D
  • osoby z zaburzeniami wydzielania śliny
  • predyspozycje genetyczne

OBJAWY PRÓCHNICY

  • nadwrażliwość zęba na zimne oraz ciepłe bodźce, a także na pokarmy słodkie
  • biała próchnica, czyli początkowe stadium próchnicy, kiedy to na zębie pojawia się biała plama, widoczna tylko po osuszeniu zęba
  • nieleczona biała próchnica z czasem zmienia swoje zabarwienie na kolor brunatny bądź brązowy, na skutek pochłaniania barwników z pożywienia i napojów. Zaawansowana próchnica może przyjmować dowolny kolor,  od jasnożółtego zabarwienia do czarnego.

ZĘBY PODATNE NA PRÓCHNICE

  • często próchnica tworzy się na zębach mlecznych szybciej niż na zębach stałych. Mają na to wpływ różnice morfologiczne oraz chemiczne i słabsza mineralizacja zębów mlecznych w przeciwieństwie do zębów stałych. U dzieci może występować próchnica wczesna, która tworzy się zaraz po wyrżnięciu się zębów oraz próchnica okrężna, w przebiegu której szybki rozwój schorzenia w okolicy przyszyjkowej powoduje odłamanie się koron zębowych.
  • dużą podatność na próchnicę wykazują również zęby stałe, świeżo wyrżnięte( np. zęby mądrości, dlatego często zalecane jest ich usunięcie jeszcze przed całkowitym wyrżnięciem), w których mineralizacja nie została jeszcze zakończona.
  • również duże zagrożenie występuje w zębie stałym, który jako pierwszy ukazuje się w jamie ustnej( u dzieci) i w którym szczególnie często rozpoznaje się ubytki próchnicowe,a jest nim ząb trzonowy.
  • u osób starszych, przy równoczesnej utracie kości wyrostka zębodołowego i zwiększeniu długości koron, odsłonięte zostają szyjki zębowe i korzenie zębów. Na tych powierzchniach często tworzy się próchnica cementu korzeniowego, która rozwija się w kierunku wierzchołka korzenia, w okolicy policzkowej i językowej zębów.

ETAPY POWSTAWANIA PRÓCHNICY

  • próchnica początkowa – objawia się stopniowym zanikiem substancji nieorganicznej zęba i powstaje na skutek demineralizacji szkliwa przez kwasy. Objawia się ona w postaci białej plamy, zwanej przez pacjentów białą próchnicą. Początkowo może być ona widoczna tylko po osuszeniu zęba, a więc zazwyczaj wykrywana jest w gabinecie dentystycznym.
  • próchnica zaawansowana – gdy biała próchnica pozostaje nieleczona, z czasem zmienia swoje zabarwienie na kolor brunatny, brązowy, co jest skutkiem pochłaniania barwników z pożywienia i napojów. Zaawansowana próchnica może przyjmować dowolny kolor, począwszy od jasnożółtego zabarwienia do czarnego.

RODZAJE PRÓCHNICY

  • próchnica ostra – nazywana próchnicą wilgotną, występuje zazwyczaj u osób młodych, szczególnie gdy brak jest efektywnej higieny jamy ustnej, a obecna jest nadmierna konsumpcja węglowodanów oraz zmniejszenie objętości wydzielania śliny. Ten rodzaj próchnicy ma barwę od żółtawej do jasnobrązowej, a konsystencja jest miękka i mazista. Ze względu na szybki przebieg częściej powoduje dolegliwości bólowe niż próchnica przewlekła.
  • próchnica przewlekła – nazywana próchnicą suchą, występuje zwykle u osób dorosłych i starszych. Barwa tego rodzaju próchnicy jest o wiele ciemniejsza niż próchnicy ostrej, jest ona ciemnobrązowa, brunatna, a konsystencja zmiany próchnicowej jest twarda.
  • próchnica zatrzymana – występuje, gdy warunki w jamie ustnej ulegają zmianie z predysponujących do próchnicy do sprzyjających zatrzymaniu rozwoju zmiany próchnicowej. Zazwyczaj jest to spowodowane przez odpowiednie oczyszczanie zmiany próchnicowej.
  • próchnica wtórna i pierwotna – próchnicą pierwotną nazywamy próchnicę, która zajęła ząb wcześniej wolny od próchnicy. Próchnica wtórna często jest nazywana przez pacjentów próchnicą ”pod plombą”, gdyż powstaje wokół wypełnienia.
  • próchnica atypowa – występuje w zębach pozbawionych żywej miazgi, czyli takich, w których miazga uległa martwicy lub usunięciu podczas leczenia kanałowego. Ząb leczony kanałowo ma zwiększoną podatność na próchnicę.
  • próchnica ukryta -rozwija się ona w środku zęba, pod szkliwem, które wygląda na zdrowe. Jej wykrycie jest bardzo trudne, często widoczne dopiero na zdjęciu RTG niestety w stopniu już zaawansowanym.
  • próchnica kwitnąca – jest to nagła i gwałtowna destrukcję wielu zębów, a szczególnie ich powierzchni, które zazwyczaj są wolne od próchnicy. Występuje głównie u ludzi młodych, którzy często spożywają przekąski i  słodkie napoje między posiłkami, a zarazem niedostatecznie dbają o higienę jamy ustnej. Występuje ona także u osób ze zmniejszonym wydzielaniem śliny w wyniku radioterapii.
  • próchnica przyszyjkowa – zlokalizowana jest w przyszyjkowej części korony zęba lub w obrębie korzenia i obejmuje co najmniej dwie powierzchnie zęba. W zaawansowanej formie obejmuje cały ząb pierścieniowo.
  • próchnica korzenia – dotyczy ona odsłoniętej powierzchni korzenia, czyli jest tak zwaną próchnicą ”przy dziąśle”. Rozwój zmiany jest szybki na powierzchniach stale pokrytych płytką nazębną. Zmiany próchnicowe w korzeniu są szersze niż głębsze.

ZAPOBIEGANIE

  • ważną rzeczą jest dbanie o zęby już od życia płodowego dziecka czyli w pierwszych miesiącach ciąży. W trakcie ciąży bardzo ważna jest właściwa dieta zawierająca odpowiednią ilość białka oraz ograniczająca ilość węglowodanów i dostarczająca organizmowi pożywienia bogatego w witaminy, szczególnie A, B, C i D, a także składniki mineralne taki jak wapń, fosfor czy magnez.
  • dla niemowlęcia najważniejsze jest odżywianie mlekiem matki, które jest pełnowartościowym pokarmem w czasie tworzenia się uzębienia,
  • w wieku dorosłym jak i dziecięcym powinno się spożywać produkty mleczne i warzywa
  • warto żuć pokarmy twarde, włókniste, ziarniste, które zmuszają do gryzienia i jednocześnie oczyszczają zęby
  • ograniczenie jedzenia słodyczy, długo przebywających w jamie ustnej (toffi, landrynki, lizaki) w przerwach między posiłkami i przed spaniem po wieczornym oczyszczeniu zębów
  • mycie zębów powinno odbywać się rano, wieczorem i w miarę możliwości po każdym posiłku, szczotkując zęby przez 2 minuty
  • szczotka do zębów powinna być zmieniana co 3-4 miesiące
  • można również żuć gumę, która to stymuluje wydzielanie śliny, tym samym jej przepływ jest zwiększony, co powoduje zwiększone oczyszczanie zębów z resztek pokarmowych. Żucie gumy nie powinno jednak trwać dłużej niż 30 minut
  • jeśli chodzi o napoje zawsze należy wybierać wodę. Szklanka soku do posiłku nie będzie szkodliwa, jednak powinno się ją wypić podczas jedzenia, niż osobno pomiędzy posiłkami –a w takich wypadkach należy zawsze wybrać zwykłą wodę niegazowaną.

Źródło: nstomatologia.pl – ”próchnica zębów – od czasów starożytnych do współczesności”, wylecz.to.

Posted by Ola

Udostępnij!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przewiń do góry
Translate »